ซ่อมเครื่องทำน้ำอุ่น (Water Heater)
Electric Water Heater Repair
หลักการทำน้ำร้อนทันที • ฟลุกซ์สวิตช์ • วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย • ELCB กับสายดิน • คลินิกวิเคราะห์อาการเสีย
Instant-heating principle • Flow switch • The simplified circuit • ELCB & earthing • Fault-diagnosis clinic
เครื่องทำน้ำอุ่นกินกระแสสูงมาก (16–27 A) และผู้ใช้ยืนเปียกน้ำเท้าเปล่าอยู่ตรงหน้า สายดินและ ELCB ไม่ใช่ของเสริม แต่เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ — อ่านหัวข้อความปลอดภัยท้ายบทก่อนลงมือทุกครั้ง A water heater draws a very high current (16–27 A) while the user stands barefoot and soaking wet in front of it. The earth wire and the ELCB are not optional extras — read the safety section at the end before you start.
- อธิบายหลักการทำน้ำร้อนแบบทันที (Instant / Tankless) และบอกได้ว่าทำไมต้องมีน้ำไหลก่อนถึงจะร้อน
- บอกหน้าที่ของชิ้นส่วนหลักทั้ง 8 ชิ้น โดยเฉพาะฟลุกซ์สวิตช์ เทอร์โมสตัท และเทอร์มอลคัตเอาต์
- อ่านวงจรไฟฟ้าอย่างง่ายของเครื่องทำน้ำอุ่น และไล่หาจุดที่วงจรขาดได้
- คำนวณความต้านทานและกระแสของฮีตเตอร์จากพิกัดวัตต์ แล้วเลือกขนาดสายไฟและเบรกเกอร์ให้ถูก
- วิเคราะห์อาการเสียยอดฮิต 6 เคส และแยกให้ออกว่าเคสไหน "ไม่ใช่ของเสีย"
- ปฏิบัติตามกฎความปลอดภัยเรื่องสายดิน ELCB และการระบายน้ำก่อนถอดเครื่อง
- Explain instant (tankless) water heating and why water must flow before it can heat
- State what each of the 8 core parts does, especially the flow switch, thermostat and thermal cutout
- Read the simplified circuit and locate where the path is broken
- Calculate the element's resistance and current from its wattage, then pick the right cable and breaker
- Diagnose 6 common symptoms — and tell which ones are not a fault at all
- Follow the safety rules on earthing, the ELCB, and draining the unit before opening it
เครื่องทำน้ำอุ่นที่ใช้ตามบ้านในบ้านเราเกือบทั้งหมดเป็นแบบ ทำน้ำร้อนทันที (Instant / Tankless) คือไม่มีถังเก็บน้ำร้อน น้ำเย็นไหลผ่านหม้อต้มเล็กๆ ที่มีฮีตเตอร์อยู่ข้างใน แล้วร้อนออกไปที่ฝักบัวเลยภายในเสี้ยววินาที ข้อดีคือเล็กและไม่ต้องอุ่นน้ำทิ้งไว้ ข้อเสียคือต้องใช้กำลังไฟสูงมากในช่วงเวลาสั้นๆ (3,500–6,000 วัตต์)
Almost every domestic water heater here is the instant (tankless) type: there is no hot-water tank. Cold water flows through a small heating chamber with an element inside and comes out hot at the shower head within a fraction of a second. It's compact and wastes no standby heat, but it demands a very high power for that brief moment (3,500–6,000 W).
น้ำเย็นเข้า
Cold water in
ผ่านตัวกรองผงตะกอน แล้วเข้าสู่ทางน้ำในเครื่อง
Through the inlet strainer and into the unit's waterway
ฟลุกซ์สวิตช์สั่งงาน
Flow switch closes
แรงดันน้ำดันไดอะแฟรม → สวิตช์ต่อวงจร ถ้าน้ำไม่ไหล ฮีตเตอร์ไม่มีทางติด
Water pressure pushes the diaphragm → the switch closes. No flow, no heat — ever
ฮีตเตอร์ต้มน้ำ
The element heats
ลวดความร้อนในหม้อต้มถ่ายความร้อนให้น้ำที่ไหลผ่านโดยตรง
The element transfers its heat straight into the passing water
น้ำอุ่นออก
Warm water out
ออกที่ฝักบัว โดยมีเทอร์โมสตัทคอยเฝ้าไม่ให้ร้อนเกิน
Out to the shower head, with the thermostat watching for overheat
ทำไมหน้าหนาวน้ำถึงไม่ค่อยร้อน? เพราะเครื่องไม่ได้ "ตั้งอุณหภูมิ" แต่มันแค่ เติมความร้อนคงที่ ให้น้ำที่ไหลผ่าน อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้น (ΔT) จึงขึ้นกับกำลังไฟและอัตราการไหลเท่านั้น:
Why is the water weak in the cool season? The heater doesn't "set a temperature" — it just adds a fixed amount of heat to whatever flows through. The temperature rise (ΔT) depends only on the power and the flow rate:
เมื่อ Q = อัตราการไหล (ลิตร/นาที)
where Q = flow rate in litres per minute
เครื่อง 3,500 W เปิดน้ำ 3 ลิตร/นาที → ΔT = 3500 ÷ (70×3) ≈ 17°C ถ้าน้ำประปาเข้ามา 25°C ก็จะได้น้ำออก 42°C กำลังสบาย แต่พอหน้าหนาวน้ำเข้าเหลือ 20°C น้ำออกก็เหลือ 37°C ทันที — เครื่องไม่ได้เสีย ทางแก้คือหรี่น้ำให้ไหลน้อยลง ΔT จะสูงขึ้นเอง (เปิด 2 ลิตร/นาที → ΔT ≈ 25°C)
A 3,500 W unit at 3 L/min gives ΔT = 3500 ÷ (70×3) ≈ 17°C. With 25°C tap water that's a comfortable 42°C — but when the supply drops to 20°C in the cool season the output falls to 37°C. Nothing is broken. The fix is to reduce the flow: at 2 L/min the same unit gives ΔT ≈ 25°C.
🚿 ซิมโต้ตอบ — ลากสไลเดอร์ดูอุณหภูมิน้ำจริง และดู ELCB ทำงาน 🚿 Interactive sim — drag the sliders for the real outlet temperature, and watch the ELCB work
1) หน้าหนาวน้ำไม่ร้อน: ตั้ง 3,500 W · 3 ลิตร/นาที แล้วลากน้ำเข้าจาก 25°C ลงไป 20°C — น้ำออกตกจาก 42°C เหลือ 37°C ทันที โดยที่เครื่องไม่ได้เสียอะไรเลย จากนั้นหรี่น้ำเหลือ 2 ลิตร/นาที น้ำออกจะกลับขึ้นไป 45°C
2) ทำไมเครื่องแรงกว่าถึงกินไฟเยอะ: เลื่อนกำลังไฟไป 6,000 W ดูเลขกระแส — 27A ต้องใช้สายกับเบรกเกอร์ตามตารางท้ายบท ไม่ใช่เสียบปลั๊กธรรมดา
3) ELCB ทำงานยังไง: สลับไปโหมด ELCB แล้วค่อยๆ เพิ่มกระแสรั่ว จะเห็นว่า กระแสในสาย L กับ N เริ่มไม่เท่ากัน พอถึง 30 mA ELCB ตัดทันที — และถ้ายังไม่แก้จุดรั่ว กด RESET ก็ไม่ขึ้น เหมือนของจริง
1) "Not hot enough in the cool season": set 3,500 W and 3 L/min, then drag the inlet from 25°C down to 20°C — the outlet falls from 42°C to 37°C with nothing broken at all. Now cut the flow to 2 L/min and it climbs back to 45°C
2) Why a bigger unit needs bigger wiring: push the power to 6,000 W and read the current — 27 A needs the cable and breaker from the table below, not a normal wall socket
3) How the ELCB decides: switch to ELCB mode and raise the leakage — the live and neutral currents stop matching, and at 30 mA it trips instantly. Until the leak is fixed, RESET will not hold — exactly like the real thing
🔗 หลักการ ELCB กับระบบสายดินในบ้าน อ่านต่อในบท ไฟบ้านและความปลอดภัย
🔗 More on ELCBs and household earthing in the Home Wiring & Safety lesson
| # | ชิ้นส่วนPart | หน้าที่Role |
|---|---|---|
| 1 | ELCB / RCBO | เครื่องตัดไฟรั่วในตัวเครื่อง ตัดไฟภายในเสี้ยววินาทีเมื่อมีกระแสรั่วลงดิน มีปุ่ม TEST / RESET อยู่หน้าเครื่อง นี่คือชิ้นส่วนที่ช่วยชีวิตผู้ใช้The built-in earth-leakage breaker. It cuts power within milliseconds if current leaks to earth, and has TEST / RESET buttons on the front. This is the part that saves the user's life. |
| 2 | ฟลุกซ์สวิตช์ (Flow Switch)Flow switch | สวิตช์ชนิด NO ที่ถูกดันให้ต่อด้วยแรงดันน้ำ (ไดอะแฟรม หรือลูกลอยแม่เหล็ก) — เป็นตัวรับประกันว่า ฮีตเตอร์จะติดได้ก็ต่อเมื่อมีน้ำไหลผ่านจริงเท่านั้น กันฮีตเตอร์ไหม้แห้ง (dry burn)A NO switch pushed closed by water pressure (a diaphragm or a magnetic float). It guarantees that the element can only run while water is actually flowing, preventing a dry burn. |
| 3 | หม้อต้ม + ฮีตเตอร์Heating chamber + element | ลวดความร้อนหุ้มฉนวนอยู่ในทางน้ำ กินกำลัง 3,500–6,000 W บางรุ่นมี 2 ชุดเพื่อเลือกกำลังต่ำ/สูงAn insulated heating element sitting in the waterway, rated 3,500–6,000 W. Some models fit two elements to offer a low/high setting. |
| 4 | เทอร์โมสตัท (Auto-reset)Thermostat (auto-reset) | สวิตช์ NC ที่ตัดไฟเมื่อน้ำร้อนเกินค่าที่ตั้งไว้ แล้วต่อกลับเองเมื่อเย็นลง — เป็นตัวคุมอุณหภูมิในการใช้งานปกติAn NC switch that opens when the water exceeds its set point and closes again by itself once it cools — the normal temperature control. |
| 5 | เทอร์มอลคัตเอาต์ / เทอร์มอลฟิวส์Thermal cutout / thermal fuse | ด่านสุดท้ายกันไฟไหม้ ทำงานที่อุณหภูมิสูงกว่าเทอร์โมสตัทมาก แบบ Manual reset ต้องกดปุ่มคืน ส่วนแบบ เทอร์มอลฟิวส์จะขาดถาวร ต้องเปลี่ยนใหม่The last line of defence against fire, tripping far above the thermostat's point. The manual-reset type needs its button pressed; a thermal fuse blows permanently and must be replaced. |
| 6 | สวิตช์เลือกกำลัง / ปุ่มปรับPower selector | รุ่นพื้นฐานเป็นสวิตช์ ปิด / ต่ำ / สูง สลับจำนวนชุดฮีตเตอร์ ส่วนรุ่นดิจิทัลปรับกำลังต่อเนื่องด้วยไทริสเตอร์ (TRIAC/SCR) ซึ่งเป็นหลักการ Phase Control ตัวเดียวกับวงจรหรี่ไฟหลอดไส้Basic units use an off/low/high switch that selects how many elements run. Digital units vary the power continuously with a thyristor (TRIAC/SCR) — the same phase-control principle as an incandescent lamp dimmer. |
| 7 | บอร์ดควบคุม + เซ็นเซอร์ NTCControl board + NTC sensor | เฉพาะรุ่นดิจิทัล — อ่านอุณหภูมิน้ำด้วยเทอร์มิสเตอร์ NTC แล้วปรับกำลังฮีตเตอร์ให้ได้อุณหภูมิตามที่ตั้งไว้ พร้อมแสดงตัวเลขบนหน้าจอDigital models only — an NTC thermistor reads the water temperature and the board trims the element power to hold the set point, showing it on the display. |
| 8 | สายดิน + ตัวกรองน้ำEarth wire + inlet strainer | สายดินต่อเข้าตัวถังโลหะและท่อน้ำ เป็นทางให้กระแสรั่วไหลลงดินจน ELCB จับได้ ส่วนตัวกรองกันผงตะกอนเข้าไปอุดทางน้ำและฟลุกซ์สวิตช์The earth wire bonds the metal body and pipework so leakage current has a path the ELCB can detect. The strainer keeps grit out of the waterway and the flow switch. |
🔗 หลักการของไทริสเตอร์และวงจรหรี่ไฟแบบ Phase Control (TRIAC + DIAC + VR + C) อธิบายละเอียดในบท ไทริสเตอร์ SCR / TRIAC / DIAC — เครื่องทำน้ำอุ่นดิจิทัลใช้หลักการเดียวกันนี้ เพียงแต่เปลี่ยนโหลดจากหลอดไส้เป็นฮีตเตอร์
🔗 Thyristors and phase-control dimming (TRIAC + DIAC + pot + capacitor) are covered in the Thyristor — SCR / TRIAC / DIAC lesson. A digital water heater uses exactly that principle, just with a heating element in place of the lamp.
วงจรหลักของเครื่องทำน้ำอุ่นนั้นง่ายกว่าที่คิดมาก — มันคือวงจรอนุกรมวงจรเดียว ที่มีสวิตช์นิรภัยหลายตัวต่อเรียงกันอยู่ กว่าไฟจะไปถึงฮีตเตอร์ได้ต้องผ่านทุกด่านครบทุกตัว ถ้าตัวใดตัวหนึ่งเปิดวงจร ฮีตเตอร์ก็ไม่ทำงาน นี่แหละคือหัวใจของการไล่ซ่อม: หาให้เจอว่าขาดที่ด่านไหน
The main circuit is far simpler than people expect — it is one series loop with several safety switches chained along it. Power reaches the element only after passing every one of them; if any single switch opens, there is no heat. That is the whole diagnostic job: find which link is broken.
กดปุ่มขั้นที่ 1–7 เพื่อไล่ดูทีละด่าน · กดปุ่ม 🚿 น้ำไหล/ปิดน้ำ เพื่อดูว่าฟลุกซ์สวิตช์ตัดวงจรอย่างไร · และ เลือกอาการเสีย จากช่องด้านล่างเพื่อฝึกไล่หาด่านที่ขาดจากป้ายจุดวัดแถวบน
Use buttons 1–7 to walk the chain link by link, press 🚿 water on/off to see how the flow switch breaks the circuit, and pick a fault below to practise finding the broken link from the probe badges along the top.
ขั้นที่ 1 — ทั้งเครื่องคือวงจรอนุกรมวงจรเดียว: ไฟ L ต้องผ่าน 5 ด่านเรียงกัน (ELCB → สวิตช์เปิด-ปิด → ฟลุกซ์สวิตช์ → เทอร์โมสตัท → เทอร์มอลคัตเอาต์) แล้วจึงถึงฮีตเตอร์ และไหลกลับออกทาง N — ถ้าด่านใดด่านหนึ่งเปิดวงจร ฮีตเตอร์ไม่ทำงานทันที
ป้ายแถวบนคือจุดวัด ให้ไล่จากซ้ายไปขวา จุดแรกที่เปลี่ยนจาก 220V เป็น 0V คือด่านที่ขาด — นี่คือวิธีไล่ซ่อมเครื่องนี้ทั้งหมด ลองเลือกอาการเสียในช่องด้านบนแล้วดูว่าไฟหายที่ไหน
Step 1 — the whole appliance is one series loop: the live wire must clear five links in a row (ELCB → power switch → flow switch → thermostat → thermal cutout) before it reaches the element and returns through N. If any one of them opens, the element stops.
The badges along the top are probe points. Read them left to right: the first one that drops from 220 V to 0 V is the broken link — that is the entire diagnostic method for this appliance. Pick a fault above and watch where the voltage dies.
ขั้นที่ 2 — ELCB คือด่านแรกและเป็นด่านชีวิต: มันไม่ได้วัดว่ากระแสมากหรือน้อย แต่เทียบกระแสในสาย L กับ N ว่าเท่ากันไหม (เส้นประที่ลากผ่านแกนวงแหวนในภาพ) ปกติกระแสไปเท่าไหร่ต้องกลับเท่านั้น
ถ้าฮีตเตอร์รั่ว กระแสส่วนหนึ่งจะไหลลงตัวถัง/สายดิน/ตัวคนแทนที่จะกลับทาง N ผลต่างเกิน ~30 mA เมื่อไหร่ ELCB ตัดใน 0.04 วินาที
ELCB ตัดบ่อย = มันทำงานถูกต้อง ห้ามลัดข้ามหรือถอดออกเด็ดขาด (ลองเลือกอาการ "ฮีตเตอร์รั่ว" ดู — ไฟจะดับตั้งแต่ด่านแรกเลย) · ดูซิมโหมด ELCB ด้านบนประกอบ
Step 2 — the ELCB is the first link and the life-saving one: it does not measure how much current flows, it compares the live and neutral currents (the dashed lines through the toroid in the diagram). Whatever goes out must come back.
If the element leaks, part of that current returns through the body, the earth wire or a person instead of N. Once the imbalance passes ~30 mA the ELCB cuts within 0.04 s.
Frequent tripping means it is working — never bypass or remove it (try the "element leaking" fault: the voltage dies at the very first link). See the ELCB mode in the simulator above.
ขั้นที่ 3 — สวิตช์เปิด-ปิด / เลือกกำลัง: ด่านนี้คือสิ่งที่ผู้ใช้กดเอง บางรุ่นเป็นสวิตช์ธรรมดา บางรุ่นเป็นสวิตช์เลือกกำลัง (ต่ำ/สูง) ที่เลือกว่าจะจ่ายไฟให้ขดฮีตเตอร์กี่ชุด
รุ่นดิจิทัลจะไม่ได้ตัดต่อกำลังด้วยหน้าสัมผัส แต่ใช้ ไทริสเตอร์ หั่นคลื่นไฟแทน — ปรับกำลังได้ละเอียดเป็นขั้นๆ โดยไม่มีหน้าสัมผัสให้ไหม้
Step 3 — the power switch / power selector: this is the link the user operates. Some models use a plain on-off switch, others a low/high selector that decides how many element sections get fed.
Digital models do not switch power with contacts at all — they use a thyristor to chop the waveform, giving fine control with no contacts to burn.
ขั้นที่ 4 — ฟลุกซ์สวิตช์ คือด่านเดียวที่เป็น NO: ที่เหลือทุกตัวเป็น NC (ปกติปิด) แต่ตัวนี้ ปกติเปิด แรงดันน้ำที่ไหลผ่านจะดันไดอะแฟรมให้หน้าสัมผัสต่อวงจร — ไม่มีน้ำไหล = ฮีตเตอร์ไม่มีทางติด นี่คือระบบกันฮีตเตอร์ไหม้แห้ง
กดปุ่ม 🚿 ด้านบนเพื่อปิดน้ำดู — วงจรจะขาดที่ด่านนี้ทันที และนั่นคือสภาพปกติ ไม่ใช่ของเสีย
กับดักตอนวัด: วัดฟลุกซ์สวิตช์ตอนน้ำไม่ไหลแล้วขึ้น OL อย่าเพิ่งเปลี่ยน มันถูกต้องแล้ว · แต่ถ้าเปิดน้ำเต็มที่แล้วยังไม่ต่อ = ไดอะแฟรมแข็ง ตะกรันอุด หรือแรงดันน้ำไม่พอ (ลองเลือกอาการนั้นดู)
Step 4 — the flow switch is the only NO link: every other link is NC (normally closed); this one is normally open. Water pressure pushes a diaphragm that closes the contact — no flow, no heat, ever. That is the dry-fire protection.
Press the 🚿 button above to turn the water off — the loop breaks right here, and that is the correct state, not a fault.
The measuring trap: if you test the flow switch with the water off and get OL, do not replace it — that is correct. But if it still will not close with the tap wide open, the diaphragm is stiff, scale is blocking it, or the supply pressure is too low (try that fault).
ขั้นที่ 5 — เทอร์โมสตัท (NC, กลับเองได้): เฝ้าอุณหภูมิน้ำในหม้อต้ม ถ้าร้อนเกินค่าที่ตั้งไว้ก็เปิดวงจรตัดไฟฮีตเตอร์ พอเย็นลงมันจะต่อกลับเอง (auto-reset)
อาการ "ร้อนๆ หายๆ ตัดเป็นช่วงระหว่างอาบ" มักมาจากตัวนี้ทำงานถี่ผิดปกติ ซึ่งต้นเหตุจริงมักเป็นน้ำไหลอ่อนหรือตะกรันหุ้มฮีตเตอร์จนความร้อนระบายออกไปกับน้ำไม่ทัน — แก้ที่ต้นเหตุ อย่าไปเปลี่ยนเทอร์โมสตัทอย่างเดียว
Step 5 — the thermostat (NC, self-resetting): it watches the water temperature in the chamber and opens the circuit if it exceeds the setpoint, then closes again on its own once things cool.
"It cycles hot and cold during a shower" usually means this contact is cycling far too often, and the real cause is normally weak flow or scale insulating the element so the heat cannot leave with the water. Fix the cause, not just the thermostat.
ขั้นที่ 6 — เทอร์มอลคัตเอาต์ (NC, ด่านสุดท้ายก่อนฮีตเตอร์): เป็นตัวสำรองของเทอร์โมสตัท ทำงานที่อุณหภูมิสูงกว่ามาก และส่วนใหญ่ ตัดแล้วตัดเลย ไม่กลับเอง (บางรุ่นมีปุ่มรีเซ็ตให้กด)
ถ้าเจอตัวนี้ขาด แปลว่าเครื่องเคยร้อนจัดผิดปกติมาก่อนแน่นอน — ห้ามเปลี่ยนแล้วจบ ต้องหาสาเหตุก่อน (น้ำไหลอ่อน ตะกรัน เทอร์โมสตัทเสีย) ไม่งั้นตัวใหม่ก็ขาดซ้ำหรือเกิดเรื่องใหญ่กว่าเดิม
Step 6 — the thermal cutout (NC, the last link before the element): the thermostat's backup. It trips at a much higher temperature and usually stays open for good (some models have a reset button).
Finding this one open proves the unit really did overheat — never just replace it. Find the cause first (weak flow, scale, a failed thermostat) or the new one will open again, or something worse will happen.
ขั้นที่ 7 — ฮีตเตอร์ และสายดินที่ไม่ได้อยู่ในวงจร: เมื่อครบทุกด่าน กระแสจึงไหลผ่านขดลวดความร้อนแล้วกลับออกทาง N — กำลังไฟ 3,500–6,000W กินกระแส 16–27A จึงต้องใช้สายและเบรกเกอร์ตามตารางท้ายบท
สังเกตเส้นประสีเขียวจากตัวถังลงดิน: มันไม่ได้อยู่ในวงจรทำงาน เครื่องจะทำงานได้ตามปกติแม้ไม่มีสายดิน — แต่ถ้าฮีตเตอร์รั่วขึ้นมา จะไม่มีทางให้กระแสรั่วไหลลงดิน ตัวถังจะกลายเป็นตัวนำที่รอคนมาแตะ และ ELCB อาจไม่ทันได้ทำงานจนกว่าจะมีคนเป็นทางผ่าน
รุ่นดิจิทัลจะแทรก ไทริสเตอร์ คั่นระหว่างด่านสุดท้ายกับฮีตเตอร์ เพื่อหั่นคลื่นไฟให้กำลังลดลงตามอุณหภูมิที่ตั้งไว้ — โครงวงจรที่เหลือเหมือนเดิมทุกอย่าง
Step 7 — the element, and the earth wire that is not in the circuit: once every link is closed the current flows through the heating coil and back via N. At 3,500–6,000 W it draws 16–27 A, which is why the cable and breaker table at the end of this lesson matters.
Notice the dashed green wire from the body to earth: it is not part of the working circuit — the heater runs perfectly without it. But if the element ever leaks, there is no path for that current to drain away: the casing becomes live and waits for someone to touch it, and the ELCB may not see an imbalance until a person becomes the path.
Digital models insert a thyristor between the last safety link and the element, chopping the waveform to trim the power to the set temperature. Everything else stays the same.
การถอดปลั๊กอย่างเดียวไม่พอ เพราะบางบ้านต่อสายตรงเข้าเบรกเกอร์ และในหม้อต้มยังมีน้ำค้างอยู่ซึ่งจะไหลออกมาโดนมือและมิเตอร์เมื่อคลายน็อต
Unplugging is not enough — many installations are hard-wired to a breaker, and the chamber still holds water that will pour over your hands and meter when you loosen the fittings.
| จุดวัดTest point | ค่ามาตรฐานStandard reading | ถ้าผิดปกติแปลว่าIf it's wrong |
|---|---|---|
| ฮีตเตอร์ 3,500 WElement 3,500 W | ≈ 13.8 Ω (กิน 16 A)(draws 16 A) | OL = ขดลวดขาด ไฟติดแต่ไม่ร้อน • ค่าต่ำกว่ามาก = ช็อตรอบ กินกระแสเกินจนเบรกเกอร์ตกOL = element open, power on but no heat • Much lower than spec = shorted turns, drawing enough current to trip the breaker |
| ฮีตเตอร์ 4,500 WElement 4,500 W | ≈ 10.8 Ω (กิน 20 A)(draws 20 A) | |
| ฮีตเตอร์ 6,000 WElement 6,000 W | ≈ 8.1 Ω (กิน 27 A)(draws 27 A) | |
| ฮีตเตอร์ ↔ ตัวถัง / สายดินElement ↔ body / earth | OL (สูงกว่า 1 MΩ)(above 1 MΩ) | มีค่าอ่านได้ = ฮีตเตอร์รั่วลงน้ำ/ลงตัวถัง นี่คือสาเหตุที่ ELCB ตัด ต้องเปลี่ยนสถานเดียวAny reading = the element is leaking to water/body. This is why the ELCB trips — replacement is the only fix. |
| ฟลุกซ์สวิตช์ (NO)Flow switch (NO) | น้ำไม่ไหล OL / น้ำไหล 0 Ωno flow OL / flowing 0 Ω | เปิดน้ำแรงแล้วยังไม่ต่อ = ไดอะแฟรมแข็ง/ตะกรันอุด หรือแรงดันน้ำไม่พอStill open at full flow = stiff diaphragm, scale blockage, or not enough water pressure |
| เทอร์โมสตัท / เทอร์มอลคัตเอาต์ (NC)Thermostat / thermal cutout (NC) | 0 Ω ขณะเครื่องเย็น0 Ω when cold | OL ขณะเย็น = ตัดค้าง/ขาดถาวร ต้องหาสาเหตุที่ทำให้มันร้อนเกินก่อนเปลี่ยนOL when cold = tripped or permanently open. Find what overheated it before replacing. |
| ปุ่ม TEST ของ ELCBThe ELCB TEST button | กดแล้วต้องตัดทันทีmust trip instantly | กดแล้วไม่ตัด = ELCB เสีย ห้ามใช้เครื่องต่อเด็ดขาดNo trip = the ELCB is dead; the unit must not be used |
ค่าความต้านทานฮีตเตอร์ไม่ต้องท่องจำ คำนวณจากกฎของโอห์มได้เลย: R = V² ÷ P เช่น 220² ÷ 3500 = 48400 ÷ 3500 ≈ 13.8 Ω และกระแส I = P ÷ V = 3500 ÷ 220 ≈ 16 A — พอรู้กระแสก็เลือกขนาดสายกับเบรกเกอร์ได้ทันที
You don't need to memorise those resistances — Ohm's law gives them: R = V² ÷ P, e.g. 220² ÷ 3500 = 48400 ÷ 3500 ≈ 13.8 Ω, and the current I = P ÷ V = 3500 ÷ 220 ≈ 16 A. Once you know the current, the cable and breaker sizes follow.
สาเหตุหลัก: ฮีตเตอร์รั่วลงน้ำหรือลงตัวถัง เป็นอาการที่อันตรายที่สุดในบทนี้
Root cause: the element is leaking into the water or the body — the most dangerous fault in this lesson
สเต็ปซ่อม: วัดความต้านทานระหว่างขั้วฮีตเตอร์กับตัวถัง ต้องขึ้น OL ถ้าอ่านค่าได้ = ฮีตเตอร์รั่ว ต้องเปลี่ยน ⚠️ ห้ามลัดข้ามหรือถอด ELCB ทิ้งเพื่อให้เครื่องใช้งานต่อได้เด็ดขาด — ELCB ที่ตัดคือมันกำลังทำงานถูกต้อง มันกำลังบอกว่ามีไฟรั่วรออยู่ที่ตัวเครื่อง
Repair steps: measure between the element terminals and the body — it must read OL. Any reading means the element is leaking and must be replaced. ⚠️ Never bypass or remove the ELCB to "get it working again." A tripping ELCB is doing its job: it is telling you live current is waiting on that casing.
สาเหตุหลัก: ไม่มีไฟเข้าเครื่อง หรือ ELCB ยังไม่ได้ RESET
Root cause: no supply reaching the unit, or the ELCB has not been reset
สเต็ปซ่อม: ไล่จากต้นทางก่อนเสมอ — เบรกเกอร์ที่ตู้ไฟตกหรือไม่ → กด RESET ที่ ELCB หน้าเครื่อง → วัดไฟที่ขั้วสายเข้าเครื่องว่ามี 220V จริงไหม อย่าเพิ่งรื้อเครื่องก่อนที่จะพิสูจน์ว่ามีไฟเข้าถึงตัวเครื่องแล้ว
Repair steps: always work from the supply end — is the consumer-unit breaker tripped? → press RESET on the unit's ELCB → measure for a real 220V at the incoming terminals. Don't open the heater before proving power actually gets to it.
สาเหตุหลัก: วงจรอนุกรมขาดที่ด่านใดด่านหนึ่งหลังไฟแสดงสถานะ หรือฮีตเตอร์ขาด
Root cause: the series chain is broken somewhere past the indicator lamp, or the element itself is open
สเต็ปซ่อม: วัดฮีตเตอร์ก่อนเลย (ต้องได้ 8–14 Ω ตามพิกัดวัตต์) ถ้าปกติให้ไล่วัดสวิตช์นิรภัยทีละตัวว่าตัวไหนขึ้น OL ขณะเครื่องเย็น — ตัวที่พบบ่อยคือเทอร์มอลคัตเอาต์ตัดค้าง (บางรุ่นมีปุ่มกดคืน กดแล้วใช้ได้เลย แต่ต้องหาสาเหตุที่ทำให้มันร้อนเกินก่อน ไม่งั้นเดี๋ยวก็ตัดอีก)
Repair steps: measure the element first (8–14 Ω depending on rating). If it's fine, ohm each safety switch in turn while cold and find the one reading OL — most often it's a tripped thermal cutout. Some have a reset button that fixes it instantly, but find out what overheated it first or it will simply trip again.
สาเหตุหลัก: ฟลุกซ์สวิตช์ไม่ยอมต่อวงจร เพราะแรงดันน้ำที่ดันไดอะแฟรมไม่พอ
Root cause: the flow switch isn't closing because the water pressure on its diaphragm is too low
สเต็ปซ่อม: เริ่มจากของง่ายก่อน — ล้างตัวกรองน้ำขาเข้า และล้างตะกรันที่หัวฝักบัว (ส่วนใหญ่จบตรงนี้) ถ้ายังไม่หาย ให้ถอดชุดฟลุกซ์สวิตช์มาดูว่าไดอะแฟรมแข็งกรอบหรือตะกรันเกาะจนขยับไม่ได้ และเช็คว่าแรงดันน้ำในบ้านต่ำเกินสเปคเครื่องหรือไม่ (บ้านที่ใช้น้ำประปาตรงโดยไม่มีปั๊มมักเจอปัญหานี้)
Repair steps: start with the easy things — clean the inlet strainer and descale the shower head (that usually solves it). If not, pull the flow-switch assembly and check whether the diaphragm has hardened or is caked with scale, and whether household pressure is simply below the unit's spec (common in homes fed straight off the mains with no pump).
สาเหตุหลัก: เทอร์โมสตัททำงานตัดบ่อยเกินปกติ เพราะน้ำระบายความร้อนออกจากฮีตเตอร์ได้ไม่ทัน
Root cause: the thermostat is cycling because water isn't carrying heat away from the element fast enough
สเต็ปซ่อม: สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ ตะกรันเกาะฮีตเตอร์หนา ทำให้ความร้อนถ่ายเทลงน้ำไม่ทัน ตัวฮีตเตอร์เลยร้อนจัดจนเทอร์โมสตัทตัด รองลงมาคือน้ำไหลน้อยเกินไป (ดูอาการที่ 4) หรือเทอร์โมสตัทเองเสื่อมจนตัดที่อุณหภูมิต่ำกว่าที่ควร
Repair steps: the usual culprit is heavy scale on the element, insulating it so its own temperature runs away and the thermostat cuts out. Next most likely is insufficient flow (see symptom 4), or a drifting thermostat that now trips well below its rated point.
สาเหตุหลัก: ฟิสิกส์ ไม่ใช่ความเสียหาย — น้ำประปาขาเข้าเย็นลง ΔT เท่าเดิม น้ำออกจึงเย็นลงตาม
Root cause: physics, not a fault — the incoming water is colder, ΔT is unchanged, so the outlet is colder too
สิ่งที่ช่างควรทำ: อธิบายลูกค้าด้วยสูตร ΔT ≈ P ÷ (70 × Q) และแนะนำให้หรี่น้ำลง ถ้าลูกค้ายืนยันว่าต้องการน้ำแรงและร้อนพร้อมกัน ทางเดียวคือเปลี่ยนไปใช้เครื่องพิกัดวัตต์สูงกว่า ซึ่งต้องตรวจขนาดสายไฟและเบรกเกอร์เดิมว่ารับไหวหรือไม่ก่อนเสมอ — จุดนี้คือจุดที่ช่างมือใหม่ทำบ้านไฟไหม้บ่อยที่สุด
What the technician should do: explain it with ΔT ≈ P ÷ (70 × Q) and suggest turning the flow down. If the customer insists on both strong flow and hot water, the only answer is a higher-wattage unit — and you must verify the existing cable and breaker can carry it first. This is where inexperienced technicians start house fires.
- ห้ามติดตั้งหรือส่งมอบเครื่องที่ไม่มีสายดิน ไม่ว่าลูกค้าจะบอกว่า "ใช้มาตั้งนานแล้วไม่เห็นเป็นไร" ก็ตาม
- Never install or hand back a unit without an earth connection, no matter how long the customer says it has been fine.
- ห้ามลัดข้าม ถอด หรือเปลี่ยน ELCB ให้เป็นเบรกเกอร์ธรรมดา เพื่อแก้อาการ "ไฟตัดบ่อย" — อาการนั้นคือ ELCB กำลังบอกว่ามีไฟรั่ว
- Never bypass, remove, or swap the ELCB for a plain breaker to stop "nuisance tripping" — that tripping is the ELCB reporting a real leak.
- กดปุ่ม TEST เดือนละครั้ง ต้องตัดทันที ถ้าไม่ตัดแปลว่า ELCB เสียและเครื่องไม่มีการป้องกันอะไรเหลืออยู่เลย
- Press the TEST button monthly. It must trip instantly; if it doesn't, the ELCB is dead and the unit has no protection left.
- ห้ามใช้เครื่องทำน้ำอุ่นร่วมกับปลั๊กพ่วง หรือปลั๊กที่ไม่มีขากราวด์ — ต้องเดินสายเฉพาะจากตู้ไฟพร้อมเบรกเกอร์ของตัวเอง
- Never run a water heater from an extension lead or a two-pin socket — it needs its own dedicated circuit and breaker from the consumer unit.
| พิกัดเครื่องRating | กระแสใช้งานCurrent | สายไฟ (ทองแดง)Copper cable | เบรกเกอร์Breaker |
|---|---|---|---|
| 3,500 W | ≈ 16 A | 2.5 mm² | 20 A |
| 4,500 W | ≈ 20 A | 4 mm² | 25 A |
| 6,000 W | ≈ 27 A | 6 mm² | 32 A |
⚠️ ตารางนี้เป็นค่าอ้างอิงเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น — การติดตั้งจริงต้องยึดตามคู่มือของเครื่องรุ่นนั้นและมาตรฐานการเดินสายไฟฟ้า เพราะขนาดสายยังขึ้นกับความยาวสาย วิธีเดินสาย (ในท่อ/ในผนัง) และอุณหภูมิแวดล้อมด้วย
⚠️ These figures are illustrative only — real installations must follow the model's own manual and the wiring regulations, since cable size also depends on run length, installation method (conduit/in-wall) and ambient temperature.
- ปิดเบรกเกอร์ที่ตู้ไฟ (ไม่ใช่แค่ปิดสวิตช์ที่เครื่อง) แล้วใช้ไขควงวัดไฟหรือมิเตอร์ยืนยันว่าไม่มีไฟจริง
- Switch off at the consumer unit (not just the unit's own switch) and confirm it's dead with a tester or meter.
- ปิดวาล์วน้ำเข้า แล้วเปิดฝักบัวค้างไว้เพื่อระบายแรงดันและน้ำที่ค้างในหม้อต้ม
- Close the inlet valve and leave the shower open to release pressure and drain the chamber.
- ถ่ายรูปตำแหน่งสายไฟและสายกราวด์ก่อนถอดทุกครั้ง — โดยเฉพาะขั้วสายที่ฮีตเตอร์และเทอร์โมสตัท
- Photograph the wiring and earth connections before removing anything, especially at the element and thermostat terminals.
- ประกอบกลับแล้ว ต้องไล่อากาศออกจากหม้อต้มด้วยการเปิดน้ำก่อนจ่ายไฟเสมอ — ถ้าจ่ายไฟตอนหม้อต้มยังมีอากาศค้าง ฮีตเตอร์จะไหม้แห้งทันที
- After reassembly, always run water through to purge the air before switching the power on — energising a chamber with an air pocket dry-burns the element immediately.
🔗 ทบทวนการคำนวณ P = V²/R และ I = P/V ในบท กฎของโอห์ม • ระบบสายดินและไฟรั่วในบท ไฟบ้านและความปลอดภัย • การปรับกำลังด้วยไทริสเตอร์ในบท ไทริสเตอร์
🔗 Review P = V²/R and I = P/V in the Ohm's Law lesson • earthing and leakage in Home Wiring & Safety • thyristor power control in the Thyristor lesson