เครื่องมือวัดไฟฟ้า | สื่อการเรียนการสอน

วัตถุประสงค์การเรียนรู้Learning Objectives

บอกความแตกต่างระหว่างมัลติมิเตอร์แบบอนาล็อกและดิจิทัลได้
เลือกย่านวัดและโหมดที่ถูกต้อง (V / A / Ω) สำหรับงานวัดแต่ละแบบได้
วัดแรงดัน กระแส และความต้านทานได้อย่างถูกวิธี
ต่อมิเตอร์ให้ถูก — วัดแรงดันแบบขนาน วัดกระแสแบบอนุกรม
ใช้โหมดทดสอบไดโอดและเช็คความต่อเนื่อง (Continuity) ได้
ใช้มิเตอร์อย่างปลอดภัยและหลีกเลี่ยงข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

Distinguish between analog and digital multimeters
Select the correct range and mode (V / A / Ω) for each measurement
Measure voltage, current and resistance correctly
Connect the meter properly — voltage in parallel, current in series
Use the diode-test and continuity modes
Use the meter safely and avoid common mistakes

มัลติมิเตอร์แบบอนาล็อก (Analog Multimeter) Analog Multimeter

ใช้เข็มชี้ค่าบนสเกล
ต้องตั้งศูนย์ (Zero Adjust) ก่อนใช้งาน
วัดได้ทั้ง DCV, ACV, DCmA, Ω
ต้องเลือกย่านวัดให้ถูกต้อง

Uses a needle pointer on a scale
Must perform Zero Adjust before use
Measures DCV, ACV, DCmA, Ω
Must select the correct measurement range

ข้อควรระวัง:
• ห้ามวัดแรงดัน/กระแสเกินย่านที่ตั้ง
• วัด DC ต้องต่อขั้วให้ถูก (+ ไป + / − ไป −)
• วัด Ω ต้องตัดไฟวงจรก่อน
• ห้ามวัด ACV ในย่าน DCmA

Cautions:
• Never exceed the selected voltage/current range
• For DC: connect polarity correctly (+ to + / − to −)
• For Ω: disconnect circuit power first
• Never measure ACV in DCmA range

การวัดMeasurement	ย่านที่มีAvailable Ranges	หมายเหตุNotes
DCV (แรงดันตรง)DCV (DC Voltage)	0.1V, 0.5V, 2.5V, 10V, 50V, 250V, 1000V	เลือกย่านสูงกว่าแรงดันที่จะวัดSelect range higher than expected voltage
ACV (แรงดันสลับ)ACV (AC Voltage)	10V, 50V, 250V, 1000V	ไฟบ้าน 220V → ใช้ย่าน 250VHousehold 220V → use 250V range
DCmA (กระแสตรง)DCmA (DC Current)	50μA, 2.5mA, 25mA, 250mA	ต่ออนุกรมกับวงจรConnect in series with the circuit
Ω (ความต้านทาน)Ω (Resistance)	×1, ×10, ×100, ×1k, ×10k	ตั้ง Zero Ω ก่อนวัดPerform Zero Ω adjustment before measuring

มัลติมิเตอร์แบบดิจิตัล (Digital Multimeter — DMM) Digital Multimeter (DMM)

แสดงค่าเป็นตัวเลขบน LCD
ความแม่นยำสูงกว่าแบบอนาล็อก
บางรุ่นมี Auto-Range (เลือกย่านอัตโนมัติ)
วัดได้ทั้ง DCV, ACV, DCA, ACA, Ω, Diode, hFE

Displays readings as numbers on LCD
Higher accuracy than analog type
Some models have Auto-Range
Measures DCV, ACV, DCA, ACA, Ω, Diode, hFE

สัญลักษณ์ที่ควรรู้
• V~ = ACV (แรงดันสลับ)
• V⎓ = DCV (แรงดันตรง)
• A~ = ACA (กระแสสลับ)
• A⎓ = DCA (กระแสตรง)
• Ω = ความต้านทาน
• ))) = Continuity (มีเสียง)
• ⊣▷ = ทดสอบ Diode

Important Symbols
• V~ = ACV (AC Voltage)
• V⎓ = DCV (DC Voltage)
• A~ = ACA (AC Current)
• A⎓ = DCA (DC Current)
• Ω = Resistance
• ))) = Continuity (beeps)
• ⊣▷ = Diode Test

ข้อควรระวัง DMM: ดูตำแหน่งสายวัด (COM, VΩ, mA, 10A) ให้ถูกต้องก่อนวัดทุกครั้ง ผิดตำแหน่งอาจทำให้มิเตอร์เสียหายได้

DMM Caution: Always verify probe positions (COM, VΩ, mA, 10A) before each measurement. Wrong probe position can damage the meter.

วิธีการวัดที่ถูกต้อง Correct Measurement Procedures

การวัดแรงดัน (Voltage)Measuring Voltage

1

ตั้งย่านวัดให้สูงกว่าแรงดันที่คาดไว้

Set range higher than expected voltage

2

ต่อสายวัด ขนาน กับส่วนที่ต้องการวัด

Connect probes in parallel with the component

3

สายแดง (+) ที่ขั้วบวก, สายดำ (−) ที่ขั้วลบ (สำหรับ DC)

Red (+) to positive terminal, Black (−) to negative (for DC)

การวัดกระแส (Current)Measuring Current

1

ตัดวงจรที่จะวัดออก

Break the circuit at the measurement point

2

ต่อสายวัด อนุกรม กับวงจร (ให้กระแสไหลผ่านมิเตอร์)

Connect probes in series with the circuit (current flows through the meter)

3

เปิดวงจรและอ่านค่า

Close the circuit and read the value

การวัดความต้านทาน (Resistance) Measuring Resistance

ขั้นตอนการวัด ΩResistance Measurement Steps

1

ตัดไฟวงจรก่อนเสมอ — ห้ามวัด Ω ขณะมีแรงดันอยู่ในวงจร

Always de-energise the circuit first — never measure Ω with voltage present

2

ถอดตัวต้านทานออกจากวงจร (หรืออย่างน้อยถอดขาหนึ่งข้าง) เพื่อป้องกันการวัดผิดจากวงจรขนาน

Disconnect at least one lead of the component to avoid parallel paths skewing the reading

3

ตั้งย่านวัด Ω ให้สูงกว่าค่าที่คาดไว้ แล้วค่อยลดลง

Start at a high Ω range, then step down until you get a readable value

4

แตะสายวัดทั้งสองข้างตัวต้านทาน (ไม่ต้องสนขั้ว) แล้วอ่านค่า

Touch both probes across the component (polarity doesn't matter) and read

อนาล็อก: ต้อง Zero Ω ก่อนวัดทุกครั้งที่เปลี่ยนย่าน และอ่านค่าจากขวาไปซ้าย (สเกล Ω กลับด้านกับสเกลอื่น)

Analog: Perform Zero Ω adjustment every time you change range. Read right-to-left (the Ω scale is reversed compared to other scales).

ผลที่อาจพบและความหมายPossible Readings & Meaning

ค่าที่อ่านได้Reading	ความหมายMeaning
ตัวเลขปกติNormal number	ค่าความต้านทานของชิ้นส่วนComponent resistance value
0 Ω	ลัดวงจร (Short circuit)Short circuit
OL / ∞	วงจรเปิด (Open circuit) — ชิ้นส่วนขาดOpen circuit — component is broken
ค่าผิดปกติ ต่ำกว่าจริงUnexpectedly low	อาจมีวงจรขนานอยู่ — ถอดขาออกก่อนParallel path present — disconnect one lead

Continuity Test — ทดสอบความต่อเนื่อง Continuity Test

))) คืออะไรWhat is )))?

โหมด Continuity วัดว่าสองจุดมีการต่อถึงกันหรือไม่ โดย มิเตอร์จะส่งเสียง "บี๊ป" เมื่อความต้านทานต่ำกว่าค่า threshold (ปกติ <30–50 Ω) — ใช้ตรวจสายขาด, ฟิวส์ขาด, หน้าสัมผัสสวิตช์

Continuity mode checks whether two points are electrically connected. The meter beeps when resistance is below the threshold (typically <30–50 Ω) — use it to check broken wires, blown fuses, and switch contacts.

1

ตั้งมิเตอร์ที่โหมด ))) (หรือ Continuity)

Set the meter to ))) (Continuity) mode

2

ตัดไฟวงจรก่อน — ห้ามทดสอบขณะมีแรงดัน

De-energise first — never test live circuits

3

แตะสายวัดสองปลายที่จุดที่ต้องการทดสอบ

Touch both probes to the two points under test

4

ได้ยินเสียงบี๊ป = ต่อถึงกัน / เงียบ = ขาดหรือไม่ต่อ

Beep = connected / Silence = open or broken

ใช้ทำอะไรได้บ้างCommon Use Cases

งานTask	ผลที่ต้องการExpected result
ตรวจสายไฟขาดCheck broken wire	บี๊ป = สายดีBeep = wire OK
ตรวจฟิวส์Check fuse	บี๊ป = ฟิวส์ดี / เงียบ = ฟิวส์ขาดBeep = good / Silence = blown
ตรวจหน้าสัมผัสสวิตช์Check switch contact	กดสวิตช์แล้วบี๊ป = สวิตช์ทำงานPress switch, beep = switch works
ตรวจ PCB track ขาดCheck PCB trace	บี๊ป = track ต่อBeep = trace intact
ตรวจ Diode (คร่าวๆ)Quick diode check	บี๊ปทิศทางเดียว = Diode ปกติOne-way beep = diode OK

เคล็ดลับ: แตะสายวัดเข้าหากันก่อนเสมอ — ถ้ามิเตอร์บี๊ปแสดงว่าโหมดทำงานปกติ

Tip: Always touch the probes together first — if the meter beeps, the continuity mode is working correctly.

การอ่านค่า OL / OVER บน DMM Reading OL / OVER on a DMM

OL (Over Limit) หรือ OVER หมายความว่าค่าที่วัดได้ เกินย่านที่ตั้งไว้ มิเตอร์ไม่ได้พัง — แค่ต้องเปลี่ยนย่านวัด

OL (Over Limit) or OVER means the measured value exceeds the selected range. The meter is not broken — you just need to switch to a higher range.

กำลังวัดMeasuring	เห็น OLSees OL	สิ่งที่ควรทำAction
Voltage	แรงดันสูงกว่าย่านที่ตั้งVoltage exceeds range	เปลี่ยนไปย่านที่สูงกว่าSwitch to higher range
Ω	ความต้านทานสูงมาก หรือวงจรเปิดVery high resistance or open circuit	ลองย่านสูงกว่า หรือ ชิ้นส่วนขาดTry higher range, or component is open
Continuity	ไม่ต่อถึงกัน (เงียบ ไม่มีบี๊ป)No connection (no beep)	ตรวจสอบการต่อสายวัดและจุดสัมผัสCheck probe placement and contact

กรณีที่ OL อันตราย:
ถ้าตั้งย่านวัด DCmA แต่ต่อสายกับแหล่งแรงดัน (Voltage source) มิเตอร์จะแสดง OL พร้อมกับ ฟิวส์ภายในขาด หรือมิเตอร์เสียหายได้ทันที

ดูตำแหน่งสายวัดให้ถูกต้องก่อนวัดทุกครั้ง

When OL is dangerous:
If set to DCmA but probes are connected to a voltage source, the meter shows OL while simultaneously blowing the internal fuse or damaging the meter instantly.

Always verify probe positions before measuring.

Auto-Range DMM: รุ่นที่มี Auto-Range จะปรับย่านให้เองอัตโนมัติ ไม่แสดง OL จาก range ผิด — แต่ยังแสดง OL ได้ถ้าค่าเกินขีดสูงสุดของมิเตอร์

Auto-Range DMM: Auto-range meters adjust automatically and won't show OL from a wrong range — but will still show OL if the value exceeds the meter's maximum.

เครื่องมือวัดไฟฟ้าเบื้องต้น